Je staat midden in een verbouwing: de muren zijn open, er loopt een elektricien door je huis en overal liggen kabels bloot. Dan vraagt iemand of je ook meteen slimme verlichting of een slim thermostaat wil meenemen. En voor je het weet sta je online te zoeken naar wat dat precies inhoudt, of jij dat zelf kunt doen, en of je straks weer gaten in de muur moet hakken als je er later alsnog aan begint. Dat laatste is precies waar het om gaat: wie nu niets regelt over smart home installeren tijdens een verbouwingbetaalt dat later terug in extra werk en opengehakte muren voor één kabel die nu voor een paar euro weggewerkt had kunnen worden.
Open muren: je grootste kans, eenmalig beschikbaar
Een verbouwing voelt chaotisch, maar technisch gezien is het het beste moment dat je ooit krijgt om je huis toekomstbestendig te maken. Wanden zijn open, vloeren liggen eruit, en leidingen zijn aanpasbaar zonder dat je daarvoor afgewerkte ruimtes hoeft te slopen. Wacht je tot alles klaar is en je erin woont, dan kost dezelfde ingreep twee tot drie keer zoveel, simpelweg omdat alles eerst open moet en daarna weer dicht.
Denk aan een slim bedieningspaneel in de hal, Zigbee-bekabeling die onzichtbaar door de vloer loopt, of een extra groep in de meterkast voor een laadpaal. Wie dat nu laat wegwerken, betaalt het extra uurtarief van de elektricien niet nogmaals voor sloopwerk later. Wij van Knockout.be zien dit regelmatig misgaan: mensen die een jaar na de verbouwing bellen met de vraag hoe ze alsnog een slimme schakelaar kunnen installeren, en dan merken dat hun gipswanden dichtzitten en hun bedrading tekortschiet.
Het basisonderscheid: spanning op de installatie of plug-and-play
Voordat je beslist wat je zelf doet en wat de elektricien afhandelt, is er één criterium dat alles bepaalt: zit er netspanning (230V) op, of niet? Alles wat je aan een bestaand stopcontact hangt of in een bestaande fitting steekt, valt in de categorie plug-and-play. Dat mag je in Nederland en België zelf doen, zonder diploma of vergunning.
Zodra je echter iets aansluit op de vaste installatie, in de meterkast werkt, bedrading vervangt of leidingen trekt, is dat wettelijk voorbehouden aan een erkend installateur. Dat is niet overdreven voorzichtig, het is gewoon de wet, en er is een goede reden voor: fouten in de vaste installatie leiden tot brand, electrocutie of een keuring die je huis niet doorstaat bij verkoop.
Wat je zelf installeert: categorie voor categorie
Slimme lampen en ledstrips
Dit is het toegankelijkste startpunt. Slimme lampen zoals Philips Hue of IKEA Tradfri schroef je in een bestaande fitting, ledstrips plak je onder een kast of achter een tv. Geen risico, geen elektricien nodig. Let wel op: gebruik je een bestaande dimmer, dan werkt lang niet elke slimme lamp daar goed mee. Verwijder de dimmer liever en vervang hem door een normaal aansluitsnoer, of laat de elektricien een compatibele inbouwdimmer plaatsen.
Slimme stopcontacten en tussenstekers
Een slimme tussensteker zoals die van TP-Link of Koogeek stop je gewoon in het stopcontact. Je beheert het verbruik via een app en koppelt het aan routines. Dat is echt alleen insteken en instellen. Wat je níet zelf doet: slimme stopcontacten die in de inbouwdoos worden gemonteerd en direct op de bedrading zitten. Die laat je aan de elektricien over.
Slimme thermostaten
Een Tado, Nest of Netatmo vervang je doorgaans zelf, als je comfortabel bent met een schroevendraaier en een voorzichtige aanpak. De stappen zijn als volgt.
Stap 1: Zet de verwarmingsinstallatie uit via de hoofdschakelaar van de cv-ketel, niet alleen via de thermostaat.
Stap 2: Maak een foto van de bestaande bedrading voordat je ook maar iets loskoppelt. Zo heb je altijd een referentie.
Stap 3: Verwijder de oude thermostaat en noteer op welke klemmen de draden zitten (doorgaans aangeduid met letters zoals R, C, W, Y).
Stap 4: Sluit de draden aan op de corresponderende klemmen van de nieuwe slimme thermostaat. Let hier op of je een nuldraad (C-draad) hebt. Veel Nederlandse woningen uit voor de jaren negentig hebben die niet, en zonder nuldraad werken sommige slimme thermostaten niet of grillig.
Stap 5: Bevestig het apparaat aan de wand en herstel de stroomtoevoer naar de ketel.
Twijfel je over de bedrading of heb je een complexe installatie met zones, schakel dan alsnog een monteur in.
Slimme deurbellen
Een slimme deurbel met wifi, zoals Ring of Reolink, monteer je op de bestaande positie van je huidige bel. De meeste modellen werken op de bestaande beltransformator (8 tot 24V wisselspanning), wat aanzienlijk lager is dan netspanning en dus toegestaan is voor zelfinstallatie. Controleer wel de spanning van je transformator, want bij te weinig vermogen laadt de ingebouwde accu niet goed op.
Slimme rookmelders en CO-detectoren
Batterijgevoede slimme rookmelders, zoals Nest Protect, monteer je zelf op het plafond. Belangrijk aandachtspunt: in nieuwbouw en bij ingrijpende renovaties geldt in Nederland een koppelplicht voor rookmelders. Dat betekent dat ze draadloos of bedraad met elkaar verbonden moeten zijn. Controleer dit bij je gemeente of architect voordat je iets bestelt, want niet elke slimme melder voldoet automatisch aan die eis.
Wat een elektricien moet doen
Inbouwdimmers en slimme wandschakelaars zonder nuldraad
Slimme wandschakelaars hebben vrijwel altijd een nuldraad nodig om zichzelf van stroom te voorzien. In veel Nederlandse woningen uit de jaren zeventig, tachtig en negentig loopt er alleen een fasedraad naar de schakelaar. De elektricien moet dan een extra draad trekken, wat in een open verbouwing vijf minuten kost maar in een afgewerkte wand een dagwerk met bijbehorende kosten.
Extra groepen voor zonnepanelen, laadpalen of thuisbatterijen
Een laadpaal voor een elektrische auto, een omvormer voor zonnepanelen of een thuisbatterij zoals de Powerwall vereisen een eigen groep in de meterkast. Dit is strikt voorbehouden aan erkende elektriciens, en in veel gevallen is ook een melding bij de netbeheerder verplicht. Plan dit vroeg in het verbouwtraject, want de wachttijd voor een netbeheerder kan oplopen.
KNX- of Zigbee-bekabeling wegwerken
KNX is het professionele bussysteem voor domotica, waarbij alle schakelaars en sensoren via een eigen kabelnet communiceren. Zigbee kan draadloos, maar in grotere woningen kies je soms toch voor vaste bekabeling van routers of hubs. Al deze leidingen worden tijdens de ruwbouwfase in buizen gelegd, vóór het stucwerk. Doe je dit niet, dan heb je later ofwel zichtbare kabelgoten, ofwel een hamer nodig.
Slimme zekeringen en energiemeters
Slimme energiemeters zoals de Homewizard P1-meter lees je zelf uit via de P1-poort, dat is plug-and-play. Maar slimme zekeringen of energiemeters die direct in de meterkast worden gemonteerd, laat je over aan de elektricien. De meterkast is wettelijk verboden terrein voor niet-gecertificeerden.
Verbouwplanning en smart home op elkaar afstemmen
Fase 1: sloop en ruwbouw
Dit is het beslismoment. Laat de elektricien nu lege mantelbuizen trekken naar plekken waar je later schakelaars, sensoren of speakers wil. Inbouwdozen plaatsen op de juiste hoogte kost nu weinig moeite. Beslis ook over de locatie van je domoticahub, de positie van je router en eventuele CAT6-bekabeling voor bekabeld wifi of een bedrade netwerkaansluiting in elke kamer.
Fase 2: afbouw
Terwijl de wanden droogstaan maar nog niet geschilderd zijn, monteer je de slimme componenten. Inbouwdimmers worden geplaatst, de slimme deurbel komt op zijn positie, de thermostaat wordt gekoppeld. Alles wat nog zichtbaar en toegankelijk is, kost nu minimale arbeidstijd.
Fase 3: bewoning
Nu configureer je alles. Je koppelt apparaten aan een hub zoals Home Assistant, Apple Home of Google Home je stelt routines in, je test de integraties. Dit is het deel dat je volledig zelf doet en dat geen bouwkundige kennis vereist, alleen geduld en een goed wifi-netwerk.
Wat een elektricien rekent voor smart home-werk in 2026
De uurtarieven van elektriciens liggen in Nederland en België momenteel rond de 65 tot 95 euro per uur exclusief btw, afhankelijk van de regio en het bedrijf. Vaste prijzen voor veelvoorkomende smart home-taken lopen als volgt.
- Extra groep in de meterkast: 150 tot 300 euro per groep, afhankelijk van de afstand en de situatie in de meterkast.
- Nuldraad trekken naar bestaande schakelaarposities: 50 tot 120 euro per positie als de wanden open zijn, twee tot vier keer zoveel als het stucwerk al klaar is.
- KNX-installatie in een gemiddelde woning: al snel 3.000 tot 8.000 euro inclusief materiaal en programmering.
- Laadpaal aansluiten inclusief groep en aardlekschakelaar: 400 tot 700 euro, exclusief de laadpaal zelf.
Vraag altijd een gespecificeerde offerte, en let er op dat smart home-programmering (zoals het instellen van KNX-scenes) apart in rekening wordt gebracht. Dat is vakwerk dat uren kan kosten.
De meest gemaakte planningsfout: te laat beslissen
Verbouwers bestellen de slimme apparaten pas als de wanden al dicht zijn. Dan blijkt dat de schakelaarposities op de verkeerde hoogte zitten, dat er geen nuldraad aanwezig is, of dat de keuken geen inbouwdoos heeft voor een slimme afzuigkap. Elke aanpassing nadien kost minstens het dubbele van wat het tijdens de verbouwing had gekost. Wij zien dit patroon keer op keer: het smart home wordt als afwerking gezien, terwijl het eigenlijk een infrastructuurkeuze is die je in de ruwbouwfase maakt.
Checklist voor het gesprek met je elektricien
Neem deze vragen mee voordat de verbouwing start, zodat je geen kansen mist.
- Zijn er nuldraden aanwezig bij alle schakelaarposities, of moeten die worden bijgetrokken?
- Is er capaciteit in de meterkast voor extra groepen (laadpaal, zonnepanelen, thuisbatterij)?
- Waar komen lege mantelbuizen voor toekomstige datakabels of domoticabekabeling?
- Is CAT6 bekabeling naar elke kamer gewenst, en zo ja, waar komen de aansluitpunten?
- Welke positie heeft de domoticahub of router, en is daar een vaste netwerkaansluiting en stopcontact gepland?
- Zijn de inbouwdozen diep genoeg voor slimme schakelaars (minimaal 60 mm diepte is gangbaar)?
- Is de beltransformator geschikt voor een slimme deurbel met aansluiting op 230V?
Het onderscheid tussen wat je zelf doet en wat je aan een erkend installateur overlaat, is in de praktijk vrij helder. Plug-and-play apparaten zoals slimme lampen, slimme stekkers of een draadloze thermostaat installeer je zelf. Alles wat te maken heeft met de vaste bedrading, de groepenkast of inbouwmateriaal achter de wand, laat je over aan een elektricien. Wij van Knockout.be raden aan om die twee lagen, de infrastructuur en de apparaten, al in de planningsfase samen te bekijken. Zo hoef je later geen keuzes terug te draaien die nu weinig moeite kosten.
