Je robotstofzuiger rijdt keurig zijn rondjes, de thermostaat past zich aan voordat je thuiskomt en de slimme deurbel stuurt je een melding bij elke voorbijganger. Maar wanneer heb je voor het laatst het wachtwoord van die apparaten gecontroleerd, of überhaupt nagedacht over wie er verder nog toegang toe heeft? De meeste mensen installeren slimme apparaten vlot, en vergeten daarna de beveiliging volledig. Dat is precies waar aanvallers op rekenen. Met deze checklist doorloop je de belangrijkste stappen zonder technische voorkennis.
Waarom je thermostaat en speaker een zwakke plek zijn
Een hacker heeft aan een slimme thermostaat genoeg om te weten wanneer je thuis bent, wanneer je slaapt en wanneer je weg bent. Een slimme speaker met een actieve microfoon kan, als die verkeerd is geconfigureerd, geluidsfragmenten doorsturen naar servers die jij nooit hebt goedgekeurd. En je slimme deurbel? Die geeft een indringer niet alleen een beeld van jouw voordeur, maar ook toegang tot het netwerk erachter als het apparaat slecht beveiligd is.
Het echte probleem is niet dat één apparaat wordt gehackt. Het is dat slimme apparaten in je thuisnetwerk met elkaar verbonden zijn. Wie binnenkomt via je goedkope slimme stekker, kan in principe ook bij je laptop of je telefoon. Dat klinkt alarmerend, maar het goede nieuws is dat de meeste aanvallen gewoon gebruik maken van standaard wachtwoorden en verouderde software. Dat zijn precies de dingen die jij zelf kunt aanpakken.
De checklist: 8 dingen die je vandaag nog kunt doen
1. Verander elk standaard wachtwoord direct na installatie
Fabrikanten leveren apparaten met een standaard gebruikersnaam en wachtwoord, vaak iets als “admin” en “1234”. Hackers kennen deze combinaties uit hun hoofd, want ze staan gewoon online, een risico dat je beter begrijpt via waarom cybersecurity belangrijker is dan ooit. Verander het wachtwoord van elk slim apparaat en zeker van je router op de dag dat je het installeert. Kies iets wat je nergens anders gebruikt, minimaal twaalf tekens lang, met een mix van letters, cijfers en leestekens. Een wachtwoordmanager zoals Bitwarden of 1Password maakt dat veel makkelijker bij te houden.
2. Maak een apart gastnetwerk voor je slimme apparaten
Dit klinkt technischer dan het is. Bijna elke moderne router heeft een optie voor een gastnetwerk, meestal te vinden in de app van je provider of in het router-dashboard. Zet al je slimme apparaten (thermostaat, lampen, speaker, robotstofzuiger, slimme tv) op dat gastnetwerk, en houd je telefoon en laptop op je gewone netwerk. Zo is schade beperkt als één slim apparaat toch gecompromitteerd raakt: de hacker zit dan vast in een hoek van je netwerk, ver weg van je persoonlijke bestanden en bankapp.
3. Zet automatische updates aan, en controleer de rest handmatig
Updates bevatten vrijwel altijd beveiligingsverbeteringen. Apparaten die automatische updates ondersteunen, zoals Philips Hue, Nest of een Apple HomePod, stel je gewoon in op automatisch bijwerken. Voor apparaten die dat niet kunnen, zoals sommige oudere slimme stekkers of goedkope wifi-camera’s, open je de bijbehorende app eens per maand en kijk je of er een firmware-update beschikbaar is. Plan dat vaste moment in, bijvoorbeeld de eerste zaterdag van de maand.
4. Verwijder apps en koppelingen die je niet meer gebruikt
Heb je ooit een slimme lamp geprobeerd die je daarna teruggestuurd hebt, maar staat die app nog op je telefoon en is die koppeling nog actief in je Google-account? Dat zijn slapende deuren. Ga naar de instellingen van je Google-, Amazon- of Apple-account en bekijk welke apps en diensten toegang hebben. Verwijder alles wat je niet meer actief gebruikt. Doe hetzelfde in de app van Philips Hue, IKEA Dirigera of welke hub je ook gebruikt.
5. Schakel functies uit die je nooit gebruikt
Veel slimme apparaten hebben functies ingeschakeld die je misschien nooit hebt aangezet, maar die er standaard inzitten. Denk aan toegang op afstand via het internet (handig als je op vakantie bent, maar een risico als je het niet bewust gebruikt), altijd-aan microfoons of Bluetooth die actief blijft terwijl het apparaat gewoon thuis in de keuken staat. Loop de instellingen van je apparaten door en zet uit wat je niet gebruikt. Elke uitgeschakelde functie is een deur minder voor aanvallers.
6. Controleer welke apparaten op je netwerk staan
Open de app van je router (KPN, Ziggo, Telenet en de meeste andere providers hebben zo’n app) en bekijk de lijst van verbonden apparaten. Herken je alles? Een slimme tv, je telefoons, de laptop, de Chromecast. Prima. Maar als je een apparaat ziet met een naam als “Unknown Device” of een naam die je echt niet herkent, trek dan de stekker eruit en onderzoek het. Dat kan ook de vergeten slimme wekker van je kind zijn, maar beter weten dan niet weten.
7. Zet tweestapsverificatie aan op de accounts die je apparaten aansturen
Je slimme apparaten draaien op accounts: een Google-account, een Amazon-account, een Apple ID of een Philips Hue-account. Als iemand inbreekt op zo’n account, heeft hij of zij toegang tot alles wat eraan gekoppeld is. Tweestapsverificatie, ook wel tweefactorauthenticatie of 2FA genoemd, zorgt ervoor dat inloggen niet genoeg is met alleen een wachtwoord. Je krijgt dan ook een code op je telefoon. Activeer dit voor elk account dat je slimme thuisomgeving aanstuurt. Het kost je dertig seconden extra bij het inloggen en blokkeert veruit de meeste aanvallen.
8. Vervang apparaten waarvan de fabrikant geen updates meer levert
Dit is het moment om duidelijk te zijn: een slim apparaat zonder updates is een apparaat met een open achterdeur, een belangrijk gegeven wanneer je technologie in je huis integreert. Fabrikanten stoppen na een aantal jaar met het ondersteunen van oudere modellen. Als jouw slimme camera of thermostaat al twee of drie jaar geen firmware-update meer heeft gehad, is de kans groot dat de ondersteuning is gestopt. Controleer dit op de website van de fabrikant. Is dat het geval? Dan is vervangen geen luxe, maar een veiligheidsmaatregel. Wij van Knockout.be raden aan om dit te beschouwen als normaal onderhoud, net zoals je een kapot slot aan de voordeur zou vervangen.
Checklist op een rij: hang dit aan de koelkast
Hieronder staan alle acht punten beknopt samengevat, zodat je ze kunt afvinken of ergens kunt bewaren als referentie.
- Verander het standaard wachtwoord van elk apparaat en je router direct na installatie.
- Zet al je slimme apparaten op een apart gastnetwerk, gescheiden van je telefoon en laptop.
- Schakel automatische updates in en controleer handmatig voor apparaten die dat niet ondersteunen.
- Verwijder ongebruikte apps en koppelingen uit je Google-, Amazon- en Apple-accounts.
- Zet functies uit die je nooit gebruikt, zoals toegang op afstand en altijd-aan microfoons.
- Controleer maandelijks welke apparaten op je netwerk staan via je router-app.
- Activeer tweestapsverificatie op alle accounts die je slimme apparaten aansturen.
- Vervang apparaten waarvan de fabrikant geen updates meer levert.
De meeste stappen uit deze lijst kosten je vijf tot tien minuten per punt. Begin met je router: verander het standaardwachtwoord en zet tweestapsverificatie aan op je Google- of Apple-account. Die twee maatregelen weerleggen al een groot deel van de veelvoorkomende aanvallen. De rest werk je daarna stap voor stap af. Wij van Knockout.be zien in de praktijk dat mensen dit uitstellen omdat het technisch lijkt, maar dat valt reuze mee. Een halfuur is genoeg om je thuisnetwerk een stuk minder makkelijk te maken voor iemand die er niet hoort te zijn.
